جدول نرخ تورم طی سالهای گذشته
نرخ تورم و نحوه محاسبه آن
بر اساس تعریف بانک مرکزی، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی (CPI) معیار سنجش تغییرات قیمت تعداد ثابت و معینی از کالاها و خدمات است که توسط خانوارهای شهرنشین ایرانی به مصرف می رسد. برای محاسبه این شاخص نیز بهای کالاها و خدمات مصرفی در 30 استان به صورت مستقل محاسبه و از ترکیب استانهای مختلف شاخص کل مناطق شهری کشور کسب می شود.
در سال 83 پس از انتخاب شهرها، حدود 12هزار خانوار به طریق علمی از بین خانوارهای ساکن در 75 شهر (که 70درصد جمعیت کل مناطق شهری را شامل می شود) انتخاب شده است که متوسط هزینه آنها نماینده متوسط هزینه کلیه خانوارهای ساکن در شهرهای ایران است.
با توجه به تغییرات در الگوی مصرف خانوارها، در سال 83 با استفاده از نتایج بررسی بودجه خانوارهای شهری تجدید نظری در انتخاب کالاها و خدمات صورت گرفت و از بین کالاها و خدماتی که خانوارهای ساکن در شهرها مصرف می کنند تعداد 359 قلم کالا و خدمت ( 272 قلم کالا و 87 قلم خدمت) با توجه به اهمیت آنها به طریق علمی انتخاب شده است که هزینه این اقلام بیش از 85 درصد کل هزینه اقلام مصرفی خانوارها را شامل می شود.
گروههای اصلی نرخ تورم
این 359 قلم کالا و خدمت به 12گروه خوراکی ها و آشامیدنی ها با ضریب 28.49 درصد، دخانیات 0.52 درصد، پوشاک و کفش 6.22 درصد، مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها 28.60 درصد، اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه 6.26 درصد، بهداشت و درمان 5.54 درصد، حمل و نقل 11.97درصد، ارتباطات 1.63درصد، تفریح و امور فرهنگی 3.80 درصد، تحصیل 2.07 درصد، رستوران و هتل 1.72درصد، کالاها و خدمات متفرقه 3.18 درصد تقسیم بندی شده است. همچنین گروههای اصلی هزینه دارای زیر گروههایی هستند که چندین کالا و خدمات با خصوصیات مشابه را با ضرایب مختلف در بر می گیرند.
بر اساس این آمارها گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها با ضریب اهمیت 28.60 درصد و خوراکی ها و آشامیدنی ها با 28.49 درصد دارای بالاترین ضرایب در بررسی نرخ تورم هستند. اهمیت بخش مسکن تا حدی است که اگر رشد قیمتهای بخش مسکن مهار شود و رشد آن به صفر نزدیک باشد، یک سوم تورم کنترل شده تلقی می شود.
کالاهای مشمول شاخص از 100قلم کالای گروه خوراکیها و آشامیدنیها و 259 قلم کالای غیرخوراکی و خدمت تشکیل می شود.
40هزار منبع اطلاعاتی برای محاسبه یک نرخ
آمارگیران بانک مرکزی برای بررسی نرخ ها ماهانه 40هزار منبع اطلاعاتی را مورد ارزیابی قرار می دهند و با اخذ قیمت 121هزار کالا و خدمت و بررسی دلایل افزایش و کاهش قیمت ها، نرخ ها را محاسبه می کنند. این قیمتها نیز به 3 طریق قیمتهای دولتی، بازار آزاد و ترکیب این دو جمع آوری می شود.
بانک مرکزی برای محاسبه شاخص تورم یا شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی از فرمول شاخص قیمت لاسپیرز استفاده می کنند که در آن روش، یکسال به عنوان سال پایه تعیین نرخ تورم انتخاب می شود.
